برآورد ارزش اقتصادی اکوسیستمهای حساس، بهویژه در مناطق چهارگانه تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست ایران، از اهمیت بالایی برخوردار است. این ارزیابیها بهمنظور شفافسازی ارزش خدمات اکوسیستمی و تأثیر آن بر تصمیمگیریهای توسعهای انجام میشود. در ادامه، به برخی از مطالعات و نتایج مرتبط با این موضوع اشاره میکنیم:
۱. منطقه حفاظتشده البرز مرکزی
مطالعهای در بخش شمالی منطقه حفاظتشده البرز مرکزی نشان داد که ارزش اقتصادی کارکرد حفاظت آب در این اکوسیستم معادل ۴,۰۰۰,۷۶۸ تومان به ازای هر هکتار است. در این میان، کارکرد ذخیره آب با ۳,۲۴۴,۷۲۲ تومان بالاترین ارزش را داشته است. همچنین، ارزش اقتصادی کارکرد حفاظت خاک در این منطقه ۶۰,۳۰۶ تومان به ازای هر هکتار برآورد شده است.
۲. پارک ملی شاهدژ
در مطالعهای دیگر بر روی پارک ملی شاهدژ کیاسر در شمال ایران، ارزش اقتصادی کارکرد گردهافشانی توسط حشرات در سال ۱۳۹۳ به میزان ۳۹,۷۲۶ میلیارد ریال برآورد شد. این ارزشگذاری شامل خدمات افزایش محصولات کشاورزی، باغی و دامی بوده است.
۳. جنگلهای هیرکانی
در جنگلهای هیرکانی، ارزش کل کالاها و خدمات اکوسیستم شامل ترسیب کربن، نگهداشت خاک، تولید آب و کنترل رواناب معادل ۶۸۰,۹۲ هزار میلیارد ریال برآورد شده است. در این میان، ترسیب کربن و ارزش چوب بیشترین سهم را داشتهاند.
۴. پروژههای ارزشگذاری در استانهای چهارمحال و بختیاری و کهگیلویه و بویراحمد
دانشگاه شهرکرد با دریافت اعتبار ۲.۳ میلیارد تومان از سازمان حفاظت محیط زیست، پروژهای را برای ارزشگذاری اقتصادی خدمات اکوسیستم در استانهای چهارمحال و بختیاری و کهگیلویه و بویراحمد آغاز کرده است. این پروژه به شناسایی و تهیه نقشه خدمات اکوسیستمی و ارزشگذاری اقتصادی منابع پایه این دو استان زاگرسنشین میپردازد.
نتیجهگیری
مطالعات مختلف نشان میدهند که ارزش اقتصادی خدمات اکوسیستمهای حساس ایران، بهویژه در مناطق چهارگانه تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست، قابل توجه است. این ارزیابیها میتوانند در تصمیمگیریهای توسعهای و حفاظت از این منابع طبیعی مؤثر واقع شوند.