صلاحیت «عضو هیئت سهنفره رسیدگی به سوانح هوایی و فضایی» در رشته «صنایع هوایی و فضایی» یکی از تخصصیترین و حساسترین صلاحیتهای «کارشناسی رسمی دادگستری» در نظام قضائی جمهوری اسلامی ایران است. این صلاحیت به کارشناسان رسمی دادگستری این امکان را میدهد که در هیئتهای تخصصی رسیدگی به سوانح هوایی و فضایی مشارکت داشته باشند و نظرات کارشناسی خود را در خصوص علل وقوع سوانح، میزان خسارات وارده، مسئولیتهای قانونی و پیشنهادات پیشگیرانه ارائه دهند.
وظایف و مسئولیتها
کارشناس رسمی دادگستری با صلاحیت در این زمینه، در هیئتهای سهنفره رسیدگی به سوانح هوایی و فضایی، مسئولیتهای زیر را بر عهده دارد:
تحلیل و بررسی علل وقوع سانحه: شامل ارزیابی فنی و مهندسی عوامل مؤثر در بروز سانحه، نظیر نقص فنی، خطای انسانی، شرایط جوی و عوامل محیطی.
تعیین میزان خسارات: ارزیابی دقیق خسارات مالی، جانی و زیستمحیطی ناشی از سانحه، با استفاده از استانداردهای بینالمللی و ملی.
ارائه گزارشهای کارشناسی: تهیه و تنظیم گزارشهای جامع و مستند از نتایج بررسیها و تحلیلها، بهمنظور ارائه به مراجع قضائی و اجرائی.
پیشنهادات پیشگیرانه: ارائه راهکارهای فنی و مدیریتی بهمنظور پیشگیری از وقوع سوانح مشابه در آینده.
ابزارها و روشهای مورد استفاده
برای انجام وظایف خود، کارشناس رسمی دادگستری با صلاحیت در این حوزه از ابزارها و روشهای زیر بهره میبرد:
بررسی مستندات فنی: مطالعه و تحلیل مستندات فنی مرتبط با وسیله پرنده، تجهیزات فرودگاهی، سیستمهای ناوبری و سایر عوامل مؤثر در سانحه.
بازدید میدانی: انجام بازدیدهای میدانی از محل وقوع سانحه، بررسی آثار و علائم موجود و جمعآوری شواهد عینی.
استفاده از نرمافزارهای تخصصی: بهرهگیری از نرمافزارهای شبیهسازی و مدلسازی برای تحلیل دقیقتر علل وقوع سانحه.
مشاوره با متخصصان: در صورت لزوم، مشاوره با سایر متخصصان و کارشناسان حوزههای مرتبط برای تکمیل تحلیلها.
کاربردها و زمینههای اجرائی
صلاحیت «عضو هیئت سهنفره رسیدگی به سوانح هوایی و فضایی» در موارد زیر کاربرد دارد:
رسیدگی به سوانح هوایی و فضایی: بررسی و تحلیل سوانح مرتبط با هواپیماها، بالگردها، راکتها، موشکها، فضاپیماها و ماهوارهها.
ارزیابی خسارات: تعیین میزان خسارات مالی و جانی ناشی از سوانح و ارائه گزارشهای کارشناسی به مراجع قضائی و اجرائی.
پیشنهادات ایمنی: ارائه راهکارهای فنی و مدیریتی بهمنظور ارتقاء ایمنی پروازها و پیشگیری از وقوع سوانح مشابه.
این صلاحیت در راستای ارتقاء ایمنی و استانداردهای فنی در صنعت هوایی و فضایی کشور و همچنین حفظ حقوق شهروندان و مسافران، از اهمیت ویژهای برخوردار است.