کارشناس رسمی دادگستری امور ثبتی دارای صلاحیت تخصصی و قانونی برای رسیدگی و تشخیص صحت انجام تشریفات افراز املاک مشاع است. این صلاحیت بر اساس قوانین ثبتی ایران، به ایشان اختیار میدهد تا در مواردی که جریان ثبتی ملک خاتمه یافته و نیاز به افراز دارد، اقدام قانونی و مؤثر ارائه نمایند
وظیفه و دامنه فعالیت
بررسی کامل روند ثبتی منتهی به صدور حکم افراز ـ از مطالبه آگهی، نشر آگهی ثبتی، تهیه و ارائه اظهارنامهها تا اجرای دستور ثبتی در دفتر ثبت مرتبط.
تشخیص و تأیید یا رد مسیر قانونی افراز براساس اسناد موجود، صورتجلسه ملک مشاع و تعیین تعداد سهمها .
تطبیق مصادیق افراز اجرا شده با سوابق ثبتی و موقعیت واقعی عرصه و اعیان، و بررسی انطباق آن با مفاد آراء یا تعهدات قانونی صادره .
ابزار و روشها
جانمایی پلاک ثبتی و پیادهسازی حدود با استفاده از نقشههای UTM و تجهیزات پیشرفته نقشهبرداری (توتالاستیشن، GPS)
مطابقت نقشه ثبتی و مستندات ثبتی تاریخی با وضع موجود ملک برای کشف مغایرت، تداخل یا اضافه مساحت و تعیین دلیل آن
تهیه گزارش کارشناسی دقیق و مستند که شامل شرح وضعیت ثبتی ملک، موقعیت فنی و یافتههای ادعایی یا مغایرتهاست، بهگونهای که دادگاه یا اداره ثبت قادر به تحلیل صحیح باشند
کاربردهای عملی در نظام قضایی و ثبتی
ایفای نقش مؤثر در پروندههای ملکی دادگاهها و شوراهای حل اختلاف در خصوص تقاضا یا اعتراض نسبت به افراز ملک مشاع.
همکاری با ادارات ثبت در پروندههایی که جریان ثبتی پایان یافته ولی احراز علمی صحت یا مغایرتها نیازمند نظر فنی است
ایفای نقش داور و مشاور فنی در مناقصات، دعاوی ملکی دولتی یا خصوصی و تنظیم اسناد مالکیت مبتنی بر نتایج افراز صحیح.
ارزش حقوقی و اجتماعی
گزارش او توسط مقامات قضایی و ثبت بهعنوان مدرک رسمی و معتبر تلقی شده و نقش تعیینکنندهای در صدور آراء و اسناد مالکیت دارد .
با اطمینانبخش کردن مالکیت هر قطعه پس از افراز، موجب تقویت سرمایه و ارتقای ثبات حقوقی در معاملات و قراردادهای ملکی میگردد .
ایجاد بستر برای بهکارگیری عدالت و کاهش دعاوی ملکی در محاکم قضایی، از طریق تحلیل فنی و دقیق فرآیند افراز.
جمعبندی نهایی
صلاحیت کارشناس رسمی دادگستری امور ثبتی در حوزه افراز املاک مشاع، مختص کارشناسان دارای پروانه رسمی از کانون یا مرکز قوهقضائیه است. ایشان موظفاند بررسی دقیق زوایای ثبتی، فنی و حقوقی افراز را انجام داده و گزارشکار کامل، مبتنی بر واقعیت زمین و مستندات ثبتی ارائه دهند. این نقش هم در ad قائده قضایی و هم در نظام ثبتی ایران نقشی کلیدی برای تضمین حقوق مالکانی است که درخواست افزایش استقلال ملک مشاع خود را مطرح نمودهاند.