صلاحیت کارشناسی رسمی دادگستری در «رسیدگی و ارزیابی سیستمهای رایانهای یکپارچه و پیوسته» شامل بررسی و کارشناسی رسمی سامانههای نرمافزاری و سختافزاری متشکل از چند مولفه درونسازمانی است که بهصورت مداوم (Real‑Time) یا آنلاین با یکدیگر در تعامل و تبادل اطلاعات هستند. این صلاحیت مستند در فهرست موارد تخصصی گروه کامپیوتر، فناوری اطلاعات و ارتباطات کانون کارشناسان رسمی دادگستری ایران ذکر شده است.
مسئولیتها و چارچوب فعالیت
بازرسی ساختار و معماری سیستم: شامل تحلیل طراحی یکپارچه، جریان دادهها، روابط بین مؤلفهها و وابستگی اطلاعات.
ارزیابی عملکرد پیوستگی: بررسی قابلیت پردازش بلادرنگ، پایداری همزمانی دادهها، قابلیت مقیاسپذیری و مسائل همگامسازی اجزاء مختلف سیستمها.
تحلیل امنیتی سیستم یکپارچه: شناسایی مسیرهای نفوذ، نقاط اشتراک حساس، آسیبپذیری در تبادل داده بین زیرسامانهها و ارزیابی برخورداری از مکانیزمهای رمزنگاری یا کنترل دسترسی.
تعیین خسارات فناورانه: سنجش قطع خدمات سیستمی، تأخیر در تراکنشها یا عدم انطباق سامانههای پیوسته در قراردادهای دولتی، بیمهای و قضایی .
ابزارها و روشهای فنی مورد استفاده
کارشناسان رسمی دادگستری در این صلاحیت از ابزارهای حرفهای بهره میگیرند، از جمله:
ابزار پایش و مانیتورینگ بلادرنگ (Monitoring) برای بررسی عملکرد سامانهها.
تحلیلگر لاگ و خطا برای استخراج نقایص یکپارچگی.
تستهای بار (Load Test) و سنجش همزمانی (Concurrency Test).
بررسی مستندات معماری سیستم و قراردادهای خدمات (SLA).
کاربردها و زمینهسازی در نظام قضایی و اداری
پروندههای قضایی: بررسی آسیبپذیری یا اختلال در خدماتی که بهصورت یکپارچه و آنلاین ارائه میشوند؛ مانند سیستمهای دولت الکترونیک، سامانههای بانکی و بیمهای، یا تجارت/سلامت الکترونیکی .
پیمانها و قراردادها: ارزیابی اینکه آیا اجزای نظامهای یکپارچه، مطابق تعهدات فنی و مفاد قراردادی طراحی و اجرا شدهاند یا خیر.
ارزیابی خسارت: تعیین میزان زیان ناشی از اختلال یا توقف سیستمها در سازمانها، نهادها و پروژههای IT.
ارزش حقوقی و معنوی
گزارش کارشناسی رسمی دادگستری در این حوزه، دارای بار قانونی بوده و مورد استناد مستقیم در رأی قضات، سازمانهای اداری، بیمهها و قراردادها قرار میگیرد. این گزارش، بهویژه در ضمانت اجرایی تعهدات فنی، تصویب خسارت و ارزیابی کیفیت سیستمهای پیوسته نقش کلیدی دارد.
فرآیند اجرایی
۱. ارجاع پرونده از سوی دادگاه یا مرجع اداری.
۲. بازدید فنی یا تحلیل مستندات سیستم یکپارچه از قبیل دیاگرام جریان داده، نیازمندیها، SLA و گزارشات عملکرد.
۳. سنجش و آزمون عملکرد سیستمی، امنیت و پیوستگی با روشهای استاندارد.
۴. تهیه گزارش رسمی که شامل مشروح یافتهها، مدارک عددی، تحلیل تطبیقی با استانداردها است.
۵. امضا و مهر رسمی توسط کارشناس رسمی دادگستری و ارائه به مرجع ذیصلاح جهت استفاده در تصمیمگیری حقوقی، قراردادی یا بیمهای.