رسیدگی به اختلافات کارفرما و مشاور و پیمانکار در امور تخصصی مربوط به راه و ساختمان انواع پیمان های بخش خصوصی، تعاونی و غیردولتی:
صلاحیت «کارشناس رسمی دادگستری رشته راه و ساختمان» به عنوان یک صلاحیت تخصصی رسمی در نظام قضایی و اداری ایران، چارچوب و گسترهای از وظایف فنی، حقوقی و ارزیابی را شامل میشود که در موارد اختلافی، ارزیابی مالی و تصمیمگیریهای قضایی یا قراردادی مورد استفاده قرار میگیرد.
در مرحله اول، این کارشناس رسمی دادگستری دارای اختیار قانونی تأمین دلیل و تبیین وضعیت موجود ابنیه، ساختمانها و طرحهای عمرانی است؛ یعنی ارائه گزارش مشروح و مستند درباره تطابق پروژههای اجرایی با قراردادها، نقشهها و ضوابط مقرراتی، که پایه استناد قضایی دارد.
در زمینه اختلافات میان پیمانکار، مشاور و کارفرما در پروژههای بخش خصوصی، تعاونی یا غیردولتی، کارشناس رسمی دادگستری با تکیه بر صلاحیت تعیین علت بروز اختلاف، بررسی فنی اجرای قرارداد، متره و برآورد کارکرد، برآورد هزینههای پیمان و محاسبه اجرتالمثل پروژهها، به لحاظ کارشناسی نظر میدهد.
این گزارشها معمولاً در مراجع قضایی، داوری یا میانجیگری قراردادها ارائه میشوند.
از دیگر وظایف این کارشناس رسمی دادگستری، ارزیابی دقیق اراضی و ساختمانها است؛ شامل تعیین ارزش املاک مسکونی، تجاری، صنعتی، زمین زراعی و حقوق مرتبط مثل سرقفلی، حق کسبوپیشه، تعدیل اجارهبها و اجرتالمثل.
این نقش بهویژه در دعاوی ملکی، وثیقهگذاری بانکی، امور بیمهای و تعیین خسارات قراردادی اهمیت دارد.
کارشناس رسمی دادگستری همچنین مسئول تحلیل کیفی و کمی خسارات ناشی از سوانح یا عملکرد نادرست پیمانکار، تأخیرات، تغییرات غیرمترقبه یا نقض شرایط پیمان است. گزارش ارزیابی خسارت، اعلام ارزش ریالی تأخیرات یا تغییر مقادیر کار و بررسی شرایط فسخ یا ضبط تضمینها از دیگر مصادیق تخصصی این صلاحیت به شمار میآیند.
در موارد کنترل فنی پروژه و تطبیق عملیات اجرا شده با مشخصات فنی، این کارشناس رسمی دادگستری وظیفه تطبیق مصالح، بازرسی کیفیت، بررسی صحت جوشکاری، تطبیق نتایج آزمایشگاهی با مستندات فنی، تطبیق نقشهها با عملیات اجرا شده و تشخیص قدمت ابنیه را دارد.
از کاربردهای معمول دیگر:
تهیه گزارش کارشناسی درباره اجرای مناقصات و قراردادهای عمرانی، طرحهای توجیهی، ارزیابی طرح در مناقصات یا مزایدات ؛
تهیه گزارش تطبیقی صورتحساب نهایی پیمانکاران براساس ماده ۵۱ و ۵۲ شرایط عمومی پیمان (ش.ع.پ) همراه با اسناد و مستندات قانونی ؛
ارائه مبانی فنی برای دعاوی بینالمللی، قراردادهای بینالمللی، مناقصات خارجی و در برخی موارد تهیه اسناد به زبانهای خارجی با عناوین حقوقی معتبر .
کلیت ابزارها و روشهای بهکاررفته توسط این کارشناس رسمی دادگستری شامل بررسی نقشههای مصوب و قراردادها، متره دقیق با استفاده از فهرست بهای رسمی، اعتبارات پیمان، بازرسی فنی در محل اجرا، تحلیل هزینهها با منابع رسمی، تهیه گزارش مستند قضایی و فنی و استفاده از معیارهای قانونی و مذاکره با طرفین ذیحق میباشد.
در مجموع، کارشناس رسمی دادگستری رشته راه و ساختمان نقش مؤثر و رسمی در:
ایفای نقش مشهود حقوقمحور در دعاوی و اختلافات قراردادی؛
عرضه گزارشهای فنی و مالی معتبر به مراجع قضایی، اداری و مالی؛
قطعیتبخشی فنی و مالی در پروژههای عمرانی و ساختمانی.
این صلاحیت به صورت تخصصی و متمرکز خدمت میدهد و موجب ایجاد پشتوانه علمی، فنی و حقوقی برای تصمیمگیری اجرایی و قضایی در حوزه راه، ساختمان و طرحهای عمرانی میگردد، بهخصوص در پروندههایی که کیفیت اجرا، میزان خسارت، تاخیرات و قیمتگذاری مالی موضوع اختلاف است.