بررسی و مقایسه طرحهای مصوب ترافیکی و حملونقل با چگونگی اجرای مقررات مربوط:
صلاحیت کارشناسی رسمی دادگستری مهندسی ترافیک به عنوان یکی از صلاحیتهای رسمی گروه راه و ساختمان، مرجع رسمی بررسی، ارزیابی و اظهارنظر تخصصی درباره مسائل ترافیکی و حملونقل محسوب میشود. فرد دارای این صلاحیت به صورت رسمی مجاز است گزارشها و نظرات کارشناسی خود را در چارچوب مقررات دادگاهها، مراجع اداری، بیمهها، بانکها و سایر دستگاههای نیازمند نظر تخصصی ارائه کند .
حوزه عملکرد و کاربردهای قانونی
۱. بررسی و مقایسه طرحهای مصوب ترافیکی و حملونقل
این صلاحیت شامل ارزیابی دقیق تطابق طرحهای مصوب (اعم از طرحهای شهری، بزرگراهها، شبکه مترو، اتوبوسرانی و تاکسیرانی) با نحوه اجرای مقررات قانونی مرتبط است. یعنی کارشناسی رسمی دادگستری ترافیک وظیفه دارد کیفیت و انطباق اجرای طرحها با ضوابط جاری را بررسی کرده و گزارش تطبیقی ارائه دهد.
بررسی طرحهای راه، راهآهن، بندر و فرودگاه از نظر ترافیکی
ارائه اظهار نظر درباره تاثیرات ترافیکی طرحهای حملونقل بزرگ مانند راهها، راهآهن، بنادر و فرودگاهها و تطبیق آنها با استانداردها و مقررات ایمنی ترافیکی، از دیگر وظایف این صلاحیت است .
ارزیابی سیستمهای هوشمند و علائم ترافیکی
مسئولیت بررسی سیستمهای هوشمند کنترل ترافیک (مانند دوربینهای ثبت سرعت، کنترل ترافیک و تابلوها) و تطبیق علائم ترافیکی نصبشده با معیارهای کیفی و قانونی بر عهده کارشناس رسمی دادگستری قرار دارد .
تحلیل علل حوادث و سوانح حملونقل
این صلاحیت امکان بررسی دقیق حوادث ناخواسته در زیرساختهای حملونقل (جاده، ریلی، شهری) را فراهم میسازد. کارشناس رسمی دادگستری ترافیک در چارچوب معیارهای ایمنی ترافیکی، بررسی عوامل وقوع حادثه، تطبیق آن با استانداردها و ارائه گزارش کارشناسی ارائه میدهد .
رسیدگی به اختلافات حرفهای
در دعاوی میان پیمانکاران، مشاوران و کارفرمایان در زمینه پروژههای ترافیکی، کارشناس رسمی دادگستری ترافیک به عنوان مرجع بیطرف قانونی اقدام به بررسی تطبیقی قرارداد، طرح و اجرا کرده و گزارشی مستند جهت حل اختلاف ارائه مینماید .
ابزار و روشهای اجرایی
کارشناس رسمی دادگستری ترافیک از مجموعه ابزار و روشهای تخصصی زیر بهره میبرد:
استفاده از دادههای میدانی و آماری ترافیک (شمارش تردد، سرعت متوسط، تراکم، هزینه زمان توقف)
تحلیل تطبیقی استانداردها و ضوابط ملی و بینالمللی حملونقل
بازدید و تفحّص میدانیِ محل اجرای طرح یا حادثه برای تعیین انطباق با معیارهای طرح یا مقررات
تحلیل عملکرد سیستمهای هوشمند کنترل ترافیک و تطبیق آن با عملکرد مورد انتظار
استفاده از مدلهای نرمافزاری و شبیهسازی اگر موضوع ارزیابی عملکرد حملونقل در برآورد کارایی و ایمنی باشد
ارزش و نقش در نظام قضایی و اداری
وظیفه مهم کارشناسی رسمی دادگستری مهندسی ترافیک، پشتیبانی از تصمیمسازی دفاعی و اداری با استناد به تحلیلهای تخصصی و مستدل است. در دادگاهها، مراجع انتظامی، بیمهها یا سازمانهای دولتی، گزارش ایشان به عنوان مدرک فنی معتبر شناخته میشود. از طرف دیگر، تصمیمگیری درباره پروژههای کلان حملونقل، حل اختلاف قراردادی یا بررسی علل تصادفات بدون حضور و اظهارنظر کارشناسی رسمی دادگستری قابل اتکا نخواهد بود.
جمعبندی
صلاحیت کارشناسی رسمی دادگستری مهندسی ترافیک به وضوح تعیین میکند که فرد دارای این صلاحیت قانونی، مجاز به اظهار نظر رسمی در موضوعات ترافیک و حملونقل بر پایه موازین قانونی است. این صلاحیت شامل بررسی و مقایسه طرحهای مصوب، تحلیل عملکرد سیستمها و تجهیزات ترافیکی، بررسی علل حوادث، و رسیدگی به اختلافات قراردادی میشود. ابزارهای اجرایی شامل تحلیل میدانی، تطبیق با مقررات و استفاده از مدلهای تحلیلی حرفهای هستند. در نهایت، گزارشهای ایشان نقش کلیدی در حل اختلافات حقوقی، اداری و فنی در نظام قضایی ایران ایفا مینماید.