بررسی و تشریح مکان های پرورش ماهی و سایر آبزیان:
صلاحیت «کارشناسی رسمی دادگستری» در حوزه شیلات و آبزیان، نقشی حیاتی و تخصصی در نظام قضایی و اداری ایران ایفا میکند. دارنده این صلاحیت مسئولیت انجام ارزیابیهای عینی و تهیه گزارشهای دقیق درباره مراکز پرورش ماهی و سایر آبزیان را بر عهده دارد. این گزارشها معمولاً در پروندههای قضایی (دادگاهها و هیئتهای حل اختلاف)، قراردادهای دولتی و بخش خصوصی، دعاوی بیمه، ارزیابی خسارتها و تعیین میزان تطابق تاسیسات با استانداردهای محیطزیستی و زیستمحیطی کاربرد دارند.
از جمله وظایف و عملکردهای کلیدی این صلاحیت، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
بازدید و بررسی مکان پرورش آبزیان
کارشناس رسمی دادگستری با بازدید از محل پرورش، وضعیت فیزیکی استخرها (ساختار، جنس، پوشش داخلی)، سیستمهای تأمین آب و تصفیه (نظیر درام فیلتر، هوادهها)، و تجهیزات جانبی (نظیر تور، پمپها، فیدرهای اتوماتیک) را ارزیابی کرده و انطباق آنها با ضوابط فنی و بهداشتی را تحلیل میکند .
ارزیابی فناوریها و تجهیزات پرورشی
مشخص کردن کیفیت، کارایی و استهلاک تجهیزات، بررسی تناسب فناوریهای بهکار رفته با نوع آبزی پرورشی و محیط بومی، و تعیین خسارت ناشی از خرابی یا استفاده ناصحیح در قالب گزارش رسمی کاری است که این کارشناسان انجام میدهند .
بررسی تغذیه و جیره غذایی آبزیان
شناخت انواع خوراک مورد استفاده و تطبیق آن با نیازهای زیستی گونههای پرورشی، و در صورت بروز بیماری یا تلفات، تشخیص ارتباط بین کیفیت تغذیه و خسارت ایجاد شده در آبزیان بخشی از مسئولیت این صلاحیت است.
تشخیص بیماری و بهداشت
تشخیص انواع بیماریها، تأثیر عوامل آبزیزیستی و شرایط محیطی، و تعیین ارتباط آنها با خسارت وارد شده به جمعیت آبزیان از وظایف ویژه این کارشناسان است .
محاسبه خسارت و تهیه گزارش رسمی
برآورد کمی خسارت وارده به آبزیان، محصولات فرآوریشده (مانند خاویار، گوشت ماهی)، تجهیزات پرورشی، و ساختار تاسیسات جزو مهمترین خروجیهای این تخصص است .
اظهار نظر در اختلافات حقوقی و قراردادی
در دعاوی مرتبط با تخلفات پرورشی، تخصیص تسهیلات، قراردادهای ساخت و نصب تاسیسات، بیمه محصولات آبزی و اختلافات بین بهرهبردار و پیمانکار، اظهار نظر کارشناسی رسمی دادگستری بهعنوان مبنای قانونی و مورد استناد دستگاه قضایی مطرح میشود .
نظارت بر خسارت ناشی از صید غیرقانونی و تخلفات محیطزیستی
در پروندههای مختص صید غیرمجاز یا بهرهبرداری غیرمجاز از ذخایر دریایی، این کارشناسان با ارائه گزارشهای مستند، مبنای اعمال جریمه و رسیدگی قضایی را فراهم میکنند .
ابزارها و روشهای تحلیل و ارزیابی
بررسی فیزیکی استخر—including بررسی پوشش (کامپوزیت، فایبرگلاس) و تجهیزات جانبی (سیستم هواده، فیلتراسیون)
سنجش کیفیت تغذیه و تحلیل جیرههای غذایی
مشاهده بصری و استفاده از نمونهبرداری برای تشخیص بیماری یا مشکلات زیستی
اندازهگیری خسارات مالی و تهیه سند مالیاتی و قانونی جهت درخواست جبران خسارت
کاربردهای عملی در نظام قضایی و اداری ایران
صدور گزارش برای پروندههای قضایی در دعاوی مربوط به خسارت، تخلف یا اختلافات قراردادی
ارائه اظهار نظر به سازمانهای بیمه برای پرداخت خسارت ناشی از تلفات آبزی و تخریب تاسیسات پرورش
ایفای نقش نظارتی در پروژههای دولتی و خصوصی ساخت پرورشگاهها
تهیه گزارش کارشناسی در قراردادهای بهرهبرداری یا ایجاد مراکز پرورش آبزیان جهت اخذ مجوز یا دریافت تسهیلات