صلاحیت «بررسی و اظهارنظر در مورد روند تهیه و انطباق و تصویب برنامهها و طرحهای توسعه شهری و شهرسازی با شرح خدمات و قوانین و مقررات و مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران و برآورد هزینه آنها» یکی از بالاترین ارکان کارشناسی رسمی دادگستری در حوزه شهرسازی است .
دامنه وظایف
این صلاحیت به کارشناسان رسمی دادگستری اجازه میدهد تا در چارچوب طرحهای جامع، تفصیلی، هادی، راهبردی، بهسازی، نوسازی، مرمت بافت فرسوده، شهرکهای مسکونی یا صنعتی، شهرهای جدید، طرحهای توسعه و عمران شهرستانی (ناحیهای)، طرح کالبدی منطقهای، طرح آمایش سرزمین و موارد مشابه، وظایف تخصصی زیر را انجام دهند :
بررسی دقیق فرآیند تهیه طرح، کیفیت اجرای شرح خدمات و انطباق آن با قوانین، مقررات و مصوبات شورای عالی؛
ارزیابی انطباق موارد اجرایی با مقررات شهرسازی (تراکم، سطح اشغال، تعداد طبقات، انواع کاربری و…);
برآورد هزینه اجرای طرح؛
اظهار نظر کارشناسی در اسناد مرتبط با طرح، نقشه کاربری، شبکه فضای شهری و محدوده حریم؛
شرکت در نشستهای بررسی اختلافهای تخصصی بین شهرداری، مشاور، پیمانکار و سایر ذینفعان؛
ارائه راهکار در مواجهه با عدم رعایت مقررات در طرحها و اجرای آنها.
کاربرد در نظام قضایی و دولتی
کارشناسی رسمی دادگستری با این صلاحیت در موارد زیر تسلط فنی و قانونی دارد:
در دعاوی مطروحه در محاکم ویژه، زمانی که اجرای طرحهای مصوب یا عدم انطباق آنها موضوع اختلاف است؛
در رسیدگی اداری به پروژههای شهرداری، نهادهای دولتی، سازمان زیرساختی یا پیمانکار؛
در فرآیند نظارت بر قراردادهای دولتی یا عمومی که طرح شهری محور هستند؛
در مطالعات هزینهای برای بیمه، تضمین، وام بانکی یا تضمین سرمایهگذاری توسعه شهری؛
در تنظیم گزارش رسمی برای نهادهایی مانند شورای عالی شهرسازی و معماری یا سازمانهای بازرسی و حسابرسی؛
در تنظیم نظریه و مستند حقوقی برای پیگیریهای حقوقی، تعیین خسارت یا الزام به بازگرداندن وضعیت طرح به شرایط مطلوب.
ابزارها و روشهای مورد استفاده
کارشناسی رسمی دادگستری متکی بر ابزارهای زیر، امورات تخصصی را اجرا میکند:
مطالعه نقشهها و اسناد فنی طرح (شامل GIS، پلان، شبکه دسترسی، استعلامات رسمی)؛
انطباق فنی و حقوقی اجزای طرح با ضوابط و مقررات رسمی؛
محاسبه و برآورد هزینه اجرای جزئیات طرح یا کل پروژه با متدهای رسمی؛
تدوین گزارش استدلالی با مستندات قانونی و فنی جهت ارائه به مراجع تصمیمگیر؛
استفاده از ابزارهای محاسباتی (نرمافزار تخمین هزینه، نرمافزار نقشهبرداری، شیوهنامههای رسمی).
اهمیت و ارزش افزوده صلاحیت
این صلاحیت برای کارشناسان رسمی دادگستری بهویژه در موارد زیر ارزشآفرین است:
تضمین انطباق دقیق پروژههای شهری با طرحهای مصوب؛
پیشگیری از تضییع حقوق عمومی و ایجاد محیط نامناسب شهری؛
کاهش اختلافات حقوقی و فنی بین نهادها، پیمانکاران و مشاوران؛
تسریع در اتخاذ تصمیمات قضایی یا اداری با اتکا به گزارشهای رسمی؛
تسهیل فرآیند اجرایی طرحها از طریق تحلیل هزینه و تضمین فنی؛