اظهارنظر کارشناسی و برآورد خسارت در کلیه دعاوی مطروحه در زمینه فعالیت آژانسهای مسافرتی و دفاتر هواپیمایی فعال درسطح کشوری:
در چارچوب نظام قضایی و نظارتی ایران، کارشناس رسمی دادگستری دارای صلاحیتی مشخص در حوزه ایرانگردی و جهانگردی است که وظیفه قانونیِ بررسی دعاوی مرتبط با خدمات دفاتر مسافرتی، آژانسهای مسافرتی و دفاتر هواپیمایی را بر عهده دارد. این صلاحیت به صورت رسمی از طریق مراجع ذیصلاح قضایی تعریف شده و کارشناس رسمی دادگستری مجاز است رأی کارشناسی خویش را در دعاوی حقوقی و کیفری ارائه و خسارات مادی و معنوی ناشی از عملکرد دفاتر را کمی و کیفی نماید .
میزان و قلمرو پیشنهادی فعالیت
کارشناس رسمی دادگستری در این صلاحیت، در کلیه دعاوی مطروحه در سطح کشور، امکان ارائه اظهارنظر کارشناسی و برآورد خسارت مرتبط با عملکرد آژانسهای مسافرتی و دفاتر هواپیمایی را دارد. این قلمرو شامل دعاوی حقوقی و کیفری میشود که در مراجع قضائی یا شورای حل اختلاف گردشگری مطرح میگردد .
مسئولیتها و موارد کاربرد
۱. بررسی دعاوی حقوقی و کیفری مرتبط با خدمات مسافرتی: شامل تعهدات دفاتر نسبت به ارائه خدمات در زمان و کیفیت مقرر؛ مواردی همچون تأخیر پرواز، لغو سفر، نقص در ارائه خدمات یا قراردادهای توافقشده. در این قضایا، مرجع قضایی یا شورای حل اختلاف گردشگری برای تشخیص اختلالات احتمالی، از نظر کارشناس رسمی دادگستری رشته ایرانگردی و جهانگردی استفاده میکند .
۲. برآورد خسارت مادی و معنوی: کارشناس به تخمین هزینههای خسارت واردشده به مسافر یا شخص حقیقی که از خدمات دفاتر استفادهکرده، از جمله هزینههای بلیط، اقامت، خدمات سفر و نیز جبران خسارتهای غیرمستقیم میپردازد .
۳. اظهار نظر درباره تطابق عملکرد دفاتر با قوانین و استانداردها: در صورت تخلف یا ارائه خدمات غیرقانونی، کارشناس رسمی دادگستری مورد نظر گزارش تطبیق یا عدم تطبیق دفاتر با شروط قانونی و دستورالعملهای سازمان میراثفرهنگی و گردشگری ارائه میدهد.
۴. نظارت قضایی غیرمستقیم بر عملکرد دفاتر: در شوراهای حل اختلاف گردشگری، نظر کارشناس رسمی دادگستری به عنوان مبنای صدور آرای الزامآور مورد استفاده قرار میگیرد. اگر صاحب دفتر پرونده را نادیده بگیرد، مجازاتهایی مثل تعلیق یا لغو مجوز اجرای فعالیت در پی خواهد داشت .
ابزار و روشهای کارشناسی
برای ارائه نظر کارشناسی، کارشناس رسمی دادگستری رشته ایرانگردی و جهانگردی معمولاً به:
بررسی مستندات قراردادی و خدمات ارائهشده (بلیط، رسید خدمات، قرارداد سفر گردشگری).
جمعآوری شواهد مکتوب و شفاهی از طرفین دعوی.
تحلیل تطبیقی میان تعهدات قراردادی و عملکرد واقعی دفاتر.
محاسبه هزینههای مستقیم و غیرمستقیم خسارت وارده با تکیه بر تعرفههای قانونی یا هزینههای واقعی مورد حکم قضایی.
در نتیجه، ابزار اصلی کارشناس شامل دادههای منصفانه، اسناد عملکرد و روشهای محاسبات خسارت است.
ارزش و نقش در نظام قضایی و اداری
این صلاحیت بهطور مستقل امکان مواجهه با دعاوی تخصصی بخش گردشگری را فراهم میآورد. کارشناس رسمی دادگستری با ارائه گزارشهای تخصصی، ضمن کمک به تصمیمهای قضایی و شورای حل اختلاف، موجب احقاق حقوق متضرران و ارتقای کیفیت خدمات در صنعت ایرانگردی میشود. همچنین وجود ضمانت اجرای قانونی برای آرای وی (نظیر توقیف اموال یا لغو مجوز) امکان برخورد با تخلفات را تقویت میکند .
نکات انتهایی
در دعاوی مرتبط با آژانسهای مسافرتی و دفاتر هواپیمایی، حضور کارشناس رسمی دادگستری رشته ایرانگردی و جهانگردی ضرورتی قانونی دارد؛ چرا که تنها صلاحیتی است که نهصرفاً نظر مشورتی، بلکه نظر کارشناسی رسمی ارائه میدهد که قابلیت اجرایی قضائی دارد. عملکرد وی، هم از حیث بررسی قانونی و هم برآورد خسارت، در تمامی مراحل دعاوی قابل استناد است.